Αγία Βαρβάρα

Αγία Βαρβάρα

Το χωριό είναι αναπτυγμένο κατά μήκος του δρόμου που ενώνει το Ηράκλειο με την δυτική Μεσαρά. Μάλιστα η απόσταση ανάμεσα στο πρώτο σπίτι του χωριού με το τελευταίο φτάνει περίπου τα 2,5 χλμ.

Η Αγία Βαρβάρα βρίσκεται 30 χλμ νοτιοδυτικά του Ηρακλείου, σε υψόμετρο 580μ, και αποτελεί, εκτός των άλλων, σταυροδρόμι για τα νότια βουνά του Ψηλορείτη.

Το κλίμα είναι πάντα δροσερό για αυτό ο λαός λέει “στην Αγία Βαρβάρα βρέχει κι ο Θεός δεν το κατέχει (γνωρίζει)”.

Το χωριό είναι ξακουστό για τα λαχανικά του και κυρίως για τα λάχανα. Οι επισκέπτες και οι διερχόμενοι έχουν την ευκαιρία να τα προμηθευτούν από τα διάφορα μαγαζιά του οικισμού. Εκτός από τα εμπορικά καταστήματα και την καλλιέργεια λαχανικών, οι κάτοικοι ασχολούνται με την ελαιοκομία και την αμπελουργία.

Η Αγία Βαρβάρα κατοικείται από 2.020 ανθρώπους και αποτελεί έδρα της ομώνυμης δημοτικής κοινότητας που απαρτίζεται από τα Κάτω Μούλια, το Κερατοκεφάλι, που πλέον δεν κατοικείται και τα Περουνιανά. Τα Πειρουνιανά στην ουσία αποτελούν μία από τις συνοικίες της Αγίας Βαρβάρας, που πήρε το όνομα της από τα ονόματα των κατοίκων του οικισμού. Στο σημείο αυτό καθώς και στα Καμπιθιανά υπάρχουν μικρά δασάκια με βελανιδιές.

Στο χωριό λειτουργεί ο γυναικείος συνεταιρισμός “Εργάνη”, όπου κατασκευάζονται παραδοσιακές κρητικές φορεσιές.

ΙΣΤΟΡΙΑ

Το χωριό ίσως κατοικείται από την περίοδο της Μινωικής εποχής. Από τις παλιές εκκλησίες της περιοχής (Άη Γεώργης ο Χωστός, Αγ. Πελαγία, παλιά Αγ. Βαρβάρα κ.ά.) προκύπτει ότι κατοικείται σίγουρα τα τελευταία 1000 χρόνια. Γραπτά στοιχεία έχουμε από τον Fr. BAROZZI, το 1577.

Η στρατηγικής σημασίας γεωγραφική θέση που κατέχει το χωριό στοίχισαν στην περιοχή σε μάχες και εχθροπραξίες, ιδίως κατά την διάρκεια της Τουρκοκρατίας.

Έπειτα από την άλωση της Κρήτης από τους Τούρκους, η Αγία Βαρβάρα παραχωρήθηκε στον Αχμέτ Πασά Κιοπρουλί. Ο τελευταίος την αφιέρωσε στο Βεζίρ Τζαμί (Άγιος Τίτος) του Χάνδακα.

Το 1823 στρατοπέδευσε στην Αγία Βαρβάρα ο Χουσείν Μπέης με 12.000 στρατιώτες, για να καταπνίξει την επανάσταση στην περιοχή. Οι Αγιοβαρβαρίτες εγκατέλειψαν το χωριό.

Το 1866 οι Τούρκοι κατέστρεψαν το χωριό.

Στην Αγ. Βαρβάρα παρέμεινε μονάδα πεζικού του Γερμανικού στρατού για ενάμιση χρόνο, κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής. Επίσης λειτούργησε η μεγαλύτερη Νοσοκομειακή μονάδα των Βαλκανίων για την περίθαλψη των Γερμανών τραυματιών. Μάλιστα για την μεταφορά των τραυματιών κατασκευάστηκε στη θέση «Ρουσά» αεροδρόμιο για μικρά σκάφη.

ΤΟΠΩΝΥΜΙΟ

Ο κεντρικός ναός είναι αυτός που έδωσε και το όνομα στο χωριό.

ΜΥΘΟΙ

Λέγεται ότι η Αγία Βαρβάρα είναι το “φάλι της Κρήτης”. Σύμφωνα με την λαϊκή ιστορία, δύο παπάδες, ο ένας από τη Σητεία και ο άλλος από τα Χανιά, ξεκινήσανε για να μοιράσουνε την Κρήτη. Αφού περπατήσαν αρκετά, συναντηθήκαν στην Αγ. Βαρβάρα. Κουρασμένοι και ταλαιπωρημένοι από την πεζοπορία κάθισαν να ξεκουραστούν. Τότε έβγαλε ο ένας παπάς το καλυμμαύχι του, το πέταξε κατά γης και είπε «επαέ είναι το κέντρο της Κρήτης, επαέ είναι το φάλι της Κρήτης, επαέ βάνω κι εγώ το σύνορο». Και το καλυμμαύχι του παπά έγινε βράχος μεγάλος, σύνορο σταθερό στην είσοδο του χωριού που ορίζει το κέντρο της Κρήτης. Πάνω του κτίστηκε το εκκλησάκι του Προφήτη Ηλία.

ΕΚΚΛΗΣΙΕΣ

Πολιούχος του χωριού είναι η Αγία Βαρβάρα, ενώ σημαντικές εκκλησίες που βρίσκονται στην περιοχή είναι οι βυζαντινοί ναοί του Προφήτη Ηλία, του Αγίου Ιωάννη και του Αγίου Γεωργίου.

Στο κοιμητήριο του οικισμού βρίσκεται το παλιό μοναστήρι της Αγίας Πελαγίας.

ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ

Στις 4 Δεκεμβρίου, γιορτή της προστάτιδας Αγίας της πόλης, οργανώνεται παραδοσιακό πανηγύρι. Παρόμοιες εκδηλώσεις γίνονται τις Απόκριες από τον εξωραϊστικό και πολιτιστικό σύλλογο και στις αρχές Ιουλίου, με κρητική μουσική στην πλατεία του χωριού.

-