Το έθιμο του Κλήδονα

Το έθιμο του Κλήδονα

Το έθιμο του Κλήδονα έχει τις ρίζες του στην αρχαιότητα και αναφέρεται σε διάφορα κείμενα αρχαίων ιστορικών. Η λέξη Κλήδονας προέρχεται από την αρχαία λέξη «κλήδων», που σημαίνει προγνωστικός ήχος, δηλαδή ο ήχος του προφητικού σημαδιού.

Ο Κλήδονας λοιπόν αποτελεί και στις μέρες μας μια λαϊκή μαντική διαδικασία, κατά την διάρκεια της οποίας, οι ανύπαντρες κοπέλες μαθαίνουν ποιον και αν θα παντρευτούν.

Η διαδικασία τέλεσης του εθίμου ξεκινάει την παραμονή του Αγίου Ιωάννη, στις 24 Ιουνίου. Εκείνη την μέρα ανύπαντρες κοπέλες μαζεύονται σε κάποιο χώρο και αναθέτουν σε μία να φέρει από το πηγάδι ή την πηγή του χωριού το αμίλητο νερό.

Η κοπέλα που αναλαμβάνει αυτό το χρέος οφείλει από την στιγμή που θα αντλήσει το νερό μέχρι να το πάει στο μέρος της συνάντησης να μην μιλήσει σε κανέναν.

Το νερό της πηγής μπαίνει σε ένα πήλινο δοχείο και η κάθε μία κοπέλα ρίχνει μέσα σε αυτό ένα αντικείμενο, το λεγόμενο ριζικάρι. Όταν όλες βάλουν από κάτι μέσα στο δοχείο τότε το σκεπάζουν με κόκκινο ύφασμα και το δένουν με ένα κορδόνι. Το δοχείο παραμένει για όλη την νύχτα σε ανοιχτό χώρο για να δεχτεί την επιρροή των άστρων…

Την επόμενη μέρα μαζεύεται κόσμος για να γίνουν μάρτυρες της μαντικής διαδικασίας. Η κοπέλα που μετέφερε το αμίλητο νερό αναλαμβάνει να βγάλει τα αντικείμενα από το πήλινο δοχείο. Σε κάθε αντικείμενο που βγάζει λέγεται και μία μαντινάδα κι έτσι η κάτοχος του αντικειμένου μαθαίνει τα μελλούμενα της.

Όταν τελειώσει αυτή η διαδικασία η υδροφόρος χύνει σταυρωτά το νερό του δοχείου στο πηγάδι και στη συνέχεια το σκεπάζουν με πανί. Έπειτα βγάζουν το πανί και η υδροφόρος ρίχνει εντός του πηγαδιού με ένα καθρέπτη τις ακτίνες του ήλιου ή του φεγγαριού, ανάλογα με το χρόνο που διεξάγεται η όλη διαδικασία. Την ίδια στιγμή οι κοπέλες που είχαν βάλει τα ριζικάρια στο δοχείο τα ρίχνουν μία μία στο πηγάδι ενώ νέοι και νέες βάζουν μέσα στο πηγάδι το κεφάλι τους και ανάλογα με τον κυματισμό του νερού βλέπουν το μέλλον τους.

Ανοίξετε τον Κλήδονα να βγει το ριζικό της

Της μαυρομάτας, της ξανθής να δει το ριζικό της

Πληροφορίες αντλήθηκαν:

Ήθη και έθιμα της Κρήτης, Βασίλη Χαραλαμπάκη, εκδ. Σμυρνιωτάκης

Ήθη και έθιμα Κλήδονα, Μ. Κρασανάκης

-