• Τοποθεσία 53 χλμ από το Ηράκλειο, στους νότιους πρόποδες του Ψηλορείτη.
• ΑξιοθέαταΙερά Μονή Βαρσαμόνερου, από τον 18ο αιώνα, είναι μια από τις παλαιότερες μονές της Κρήτης
• Δραστηριότητες πεζοπορία στο μονοπάτι που οδηγεί στοοροπέδιο της Νίδας, μέσω του φαραγγιού Βοριζίων
• Κάτοικοι 491 (απογραφή 2011)
• Ιστορίασημαντικός ρόλος στην Τουρκοκρατία και στη Ναζιστική Κατοχή, με ενεργή συμμετοχή στην Αντίσταση
• Εκδηλώσειςστις 15 Αυγούστου για την τιμή της Αντίστασης.

Στους νότιους πρόποδες του Ψηλορείτη, 53 χλμ από την πόλη του Ηρακλείου, βρίσκεται το γραφικό χωριό Βορίζια, γνωστό και ως Βορίζα. Το χωριό υπάγεται στη δημοτική ενότητα Ζαρού, του δήμου Φαιστού, και αποτελεί σημείο αναφοράς για την ιστορία και την πολιτιστική κληρονομιά της Κρήτης.

Στο δημοτικό διαμέρισμα των Βοριζίων υπάγονται επίσης οι οικισμοί Λαλουμάς και Μεσίσκλι, καθώς και η ιστορική Ιερά Μονή Βαρσαμόνερου. Η μονή αυτή, μια από τις παλαιότερες στην Κρήτη, λειτουργεί από τον 18ο αιώνα και υπήρξε σημαντικό κέντρο μελέτης και διάδοσης γραπτών έργων. Η εκκλησία του μοναστηριού διακοσμείται με εντυπωσιακές ενετικές τοιχογραφίες, προσφέροντας στους επισκέπτες μια μοναδική ματιά στη θρησκευτική τέχνη της εποχής.

Ο πληθυσμός του χωριού, σύμφωνα με την απογραφή του 2011, αριθμεί 491 κατοίκους, οι οποίοι ασχολούνται κυρίως με τη γεωργία, ενώ αρκετοί από αυτούς διακρίνονται και σε τομείς όπως η κτηνοτροφία, η ξυλογλυπτική και η υφαντουργία, διατηρώντας παραδοσιακές τεχνικές και δεξιότητες ζωντανές.

Το χωριό αποτελεί επίσης σημείο εκκίνησης για μια από τις πιο όμορφες διαδρομές στην Κρήτη, το μονοπάτι που οδηγεί, μέσω του ομώνυμου φαραγγιού, στο οροπέδιο της Νίδας. Η φυσική ομορφιά της διαδρομής και η θέα από το οροπέδιο προσελκύουν λάτρεις της πεζοπορίας και της φύσης από όλο τον κόσμο.

Το χωριό Βορίζια έχει βαθιές ρίζες στην κρητική ιστορία, με σημαντική συμμετοχή στις Επαναστάσεις. Κατά την Τουρκοκρατία, πολλοί από τους οπλαρχηγούς της Κρήτης κατάγονταν από τα Βορίζια, γεγονός που το καθιστά σημείο αναφοράς για την τοπική αντίσταση.

Κατά τη διάρκεια της γερμανικής Κατοχής, οι κάτοικοι των Βοριζίων συμμετείχαν ενεργά στην Αντίσταση, κάτι που οδήγησε σε εκτεταμένες καταστροφές του χωριού από τους Γερμανούς. Παρά τις καταστροφές, το χωριό αναγεννήθηκε μετά την Απελευθέρωση, με τους κατοίκους να προτιμούν να ξαναχτίσουν τα σπίτια τους αντί να μετακινηθούν στον συνοικισμό που προσφέρθηκε από το κράτος.

Ιστορικές αναφορές για το χωριό χρονολογούνται από το 1583, με την απογραφή του Καστροφύλακα να καταγράφει 281 κατοίκους με το όνομα Vorisa. Στην ίδια απογραφή, οι οικισμοί Λαλουμάς και Μεσίσκλι καταγράφονται επίσης, με 39 και 88 κατοίκους αντίστοιχα. Εντυπωσιακό είναι ότι στις απογραφές του 1834 και του 1881 δεν αναφέρεται κανένας Τούρκος κάτοικος στο χωριό.

Κάθε 15 Αυγούστου, στο πλαίσιο των εορταστικών εκδηλώσεων, τα Βορίζια τιμούν την αντίσταση κατά των Γερμανών, αναδεικνύοντας την ιστορική σημασία του χωριού στην εθνική αντίσταση και την αγωνιστικότητα των κατοίκων του.