Αγίοι Δέκα

Αγίοι Δέκα

Οι Αγίοι Δέκα είναι ένα από τα σημαντικότερα χωριά της Μεσαράς από άποψη αρχαιολογικού ενδιαφέροντος, καθώς στην ευρύτερη περιοχή βρίσκονται τα ερείπια της αρχαίας Γόρτυνα.

Ο οικισμός είναι χτισμένος πάνω σε ερείπια των νοτιοανατολικών διαμερισμάτων της αρχαίας Γόρτυνας και των νεκροπόλεων της. Μάλιστα, πολλά από τα σπίτια έχουν χτιστεί με οικοδομικό υλικό από τα ερείπια της αρχαίας πόλης.

Στα νοτιοδυτικά του χωριού βρίσκεται το μικρό μουσείο, το Φυλακείον, όπου φυλάσσονται αγάλματα, επιγραφές και γλυπτά ευρήματα από την αρχαία Γόρτυνα.

Ο μεγάλος αυτός οικισμός είναι χτισμένος ανάμεσα στους πλούσιους ελαιώνες που δεσπόζουν στην περιοχή. Μάλιστα περπατώντας ανάμεσα στις καλλιέργειες μη σας φανεί περίεργο να αντικρίσετε αρχαία αντικείμενα μέσα σε καλλιεργήσιμα χωράφια.

Το χωριό βρίσκεται σε υψόμετρο 170 μέτρων, στο 44ο χλμ του οδικού άξονα Ηρακλείου Μοιρών.

Οι Αγίοι Δέκα αποτελούν την έδρα του Καλλικρατικού δήμου Γόρτυνα. Το δημοτικό τους διαμέρισμα συμπληρώνεται με το χωριό Βουρβουλίτης. Πρόκειται για ένα ορεινό χωριό, με 76 κατοίκους.

Στους Αγίου Δέκα μένουν 785 κάτοικοι, σύμφωνα με την απογραφή του 2011.

ΙΣΤΟΡΙΑ

Η περιοχή ήταν ιδιαίτερα ανεπτυγμένη κατά την αρχαιότητα, αφού εκεί ήταν χτισμένη η αρχαία πόλη Γόρτυνα.

Η αρχαιότερη μνεία του τοπωνυμίου του χωριού είναι σε έγγραφο του Δουκικού αρχείου του Χάνδακα του 1374. Μεταγενέστερα, οι Αγίοι Δέκα αναφέρονται σε έγγραφα του 1583 .

ΤΟΠΩΝΥΜΙΟ

Το χωριό οφείλει το όνομά του στους δέκα κρητικούς χριστιανούς, που μαρτύρησαν εκεί κατά τη διάρκεια των διωγμών που πραγματοποίησε ο Δέκιος το 250 μ.Χ. Οι Άγιοι Δέκα ήταν αλφαβητικά οι Αγαθόπους, Βασιλείδης, Γελάσιος, Ευάρεστος, Ευνικιανός, Εύπορος, Ζωτικός, Θεόδουλος, Πόμπιος και Σατουρνίνος.

ΕΚΚΛΗΣΙΕΣ

Στον οικισμό βρίσκονται οι ναοί των Αγίων Δέκα και του Αγίου Νεκταρίου. Μάλιστα, κοντά στην εκκλησία των Αγίων Δέκα, στο σημείο όπου μαρτύρησαν, υπάρχουν σήμερα οι τάφοι των Αγίων Δέκα και ο ναός της Αγίας Λίμνης. Το μάρμαρο που γονάτισαν οι Άγιοι Δέκα για να αποκεφαλιστούν, φυλάσσεται σε ειδική προθήκη στο Μητροπολιτικό Ναό του χωριού. Αξίζει να σημειωθεί ότι πάνω στο μάρμαρο είναι αποτυπωμένες οι γονατιές όλων των Αγίων.

Στους Αγίου Δέκα υπάρχει πλήθος από παρεκκλήσια και ξωκκλήσια, όπως η Παναγία η Κερά, που βρίσκεται 1 χιλιόμετρο δυτικά του χωριού, εντός του αρχαιολογικού χώρου της Γόρτυνας. Ο ναός είναι γνωστός και ως Αγιος Τίτος .Επίσης, στην περιοχή βρίσκονται τα ξωκλήσια του Μιχαήλ Αρχαγγέλου και της Αγίας Μαρίνας, του Προφήτη Ηλία και του Αγίου Στυλιανού.

Τέλος, στον Βουρβουλίτη βρίσκεται ο ναός του Αγίου Ιωάννη.

-